Sắc độ làm tranh đọc được từ xa và vẫn đứng vững khi chuyển sang đen trắng. Trong sách thiếu nhi và visdev, sắc độ dẫn mắt người xem, tách nhân vật khỏi nền và tạo không khí, nhiều khi quan trọng hơn chính màu. Khi pha sơn dầu Tung đã dùng sắc độ; với bút chì, nó lộ ra trần trụi.
ĐIỀU CỐT LÕIGiữ họ sáng và họ tối tách riêng: chỗ sáng nhất trong vùng tối vẫn tối hơn chỗ tối nhất trong vùng sáng.
Ánh sáng từ trên trái: vùng sáng chuyển dần qua nửa sáng tới bóng lõi. Phản quang ở mép dưới vẫn thuộc họ tối; bóng tiếp xúc tối nhất.Thang 5 sắc độ chia thành 2 họ. Mọi sắc độ trong họ tối, kể cả phản quang, đều tối hơn họ sáng.
Khái niệm
Sắc độ và màuvalue vs colorSắc độ là độ sáng tối, tách khỏi sắc (hue) và độ bão hòa. Khi pha sơn dầu, một màu đỏ và một màu xanh có thể cùng sắc độ; chụp ảnh đen trắng là thấy. Bút chì chỉ còn trục này.
Thang 5 sắc độ5-value scaleTrắng, sáng, trung gian, tối, đen. Rút mọi thứ nhìn thấy về 5 bậc giúp quyết định nhanh và tranh rõ ràng. Thang 9 bậc để dành khi đã vững.
Họ sáng và họ tốilight family, shadow familyMặt quay về nguồn sáng thuộc họ sáng, mặt quay đi thuộc họ tối. Giữ ranh giới rõ: kể cả phản quang trong vùng tối vẫn tối hơn mọi sắc độ ở vùng sáng.
Các vùng sáng tối trên khốilight on formĐiểm sáng nhất (highlight), vùng sáng (light), nửa sáng (halftone), bóng lõi ở ranh sáng tối (core shadow, terminator), phản quang (reflected light), bóng đổ (cast shadow). Bóng tiếp xúc (occlusion) nơi vật chạm nền là chỗ tối nhất.
Sắc độ riêng và ánh sánglocal valueCốc trắng có sắc độ riêng sáng, hộp gỗ sẫm có sắc độ riêng tối. Ánh sáng chồng lên sắc độ riêng: mặt tối của cốc trắng có thể gần bằng mặt sáng của hộp sẫm. So với cả bức, đừng vẽ theo tên màu.
Nheo mắtsquintingNheo mắt làm mờ chi tiết, chỉ còn các mảng sắc độ lớn. Dùng để chia họ sáng và họ tối trước, rồi mới mở mắt ra thêm chi tiết.
Méphard and soft edgesMép cứng ở chỗ bề mặt đổi hướng gắt (cạnh hộp), mép mềm khi bề mặt cong dần (ranh sáng tối trên cầu). Bóng đổ sắc gần chân vật, nhòe dần khi ra xa.
Cách luyện
Thang sắc độ. Kẻ thang 5 ô và 9 ô bằng chì, sau đó bằng mực đan nét. Chụp ảnh đen trắng để kiểm tra các bậc có đều không.
Khối dưới 1 đèn. Trứng, hộp giấy, cốc trắng dưới một đèn bàn duy nhất, tắt đèn khác. Vẽ 2 sắc độ (sáng, tối) trước, rồi mới thêm nửa sáng.
Phác sắc độ nhỏ. 6 ô cỡ 5×7 cm từ ảnh, mỗi ô 5 phút, chỉ dùng 3 sắc độ. Nheo mắt trước khi đặt bút.
Chép tranh minh họa sang xám. Chuyển 3 tranh yêu thích sang ảnh xám, vẽ lại bằng 3–4 sắc độ để thấy họa sĩ dẫn mắt ra sao.
Lỗi hay gặp → cách sửa
Phản quang quá sáng, khối như phát sáng.Hạ xuống, luôn tối hơn nửa sáng.
Tranh xám đều, thiếu tương phản.Kiểm tra đã có trắng thật và đen thật chưa.
Bóng đổ viền cứng đều.Sắc và đậm sát chân vật, nhòe và nhạt dần khi ra xa.
Tô bóng chạy quanh mép vật.Bóng theo hướng sáng và hình khối, không theo đường viền.
Đọc thêm
James Gurney – Color and Light: phần về ánh sáng và hình khối (form principle, bóng đổ, bóng tiếp xúc, phản quang). Đọc kỹ phần này trước, phần màu để sang giai đoạn sau.
Proko: các video về đổ bóng khối cơ bản (quả cầu, họ sáng và họ tối, mép cứng mềm). Xem trước buổi vẽ khối dưới đèn.
Tự kiểm tra sau bài· Nheo mắt chia 1 ảnh bất kỳ thành 5 sắc độ trong 2 phút.· Vẽ quả cầu đủ các vùng mà phản quang không sáng hơn nửa sáng.· Chỉ ra đâu là sắc độ riêng, đâu là ánh sáng trên 2 vật khác màu.
Đọc trước tiênPhương pháp học & giáo trìnhCách một buổi 4 chặng vận hành, vì sao luyện mắt trước, cách tự chấm không cần ảnh.
Bộ 1–2Nét & quan sátNét đi từ vai, ghosting trước khi đặt bút; đo tỷ lệ bằng bút chì giơ thẳng tay.
Bộ 3, 6Khối & dựng hìnhMọi đồ vật quy về hộp, trụ, cầu, nón; vẽ xuyên thấu để hiểu khối.
Bộ 4–5, 14Phối cảnhTầm mắt, điểm tụ, đặt người và vật lên cùng một mặt đất.
Bộ 7–8Sắc độ & ánh sángSáng, bán sáng, bóng bản thân, phản quang, bóng đổ; 5 bậc sắc độ.
Bộ 9–10Gesture & hình ngườiBắt nhịp chuyển động trước, dựng khối người sau.
Bộ 11–12Đầu người LoomisQuả cầu cắt hai bên, chia 3 phần mặt, xoay theo trục.
Bộ 13Bàn tay & bàn chânĐơn giản hóa thành khối lòng bàn tay và các ngón dạng trụ.
Bộ 14–16Ký họa phố & mựcChọn lọc, giản lược khung cảnh; nét mực có độ dày và mảng đen.